Notatka z lekcji, która sprawi, że wszystko zapamiętasz. Brzmi jak remedium na to, żeby cała wiedza została w głowie, najlepiej na stałe. Kto by nie chciał, żeby nauka przychodziła sama, a wszelkie informacje same „wlewały się” do głowy. Nie ma tak łatwo, ale może być łatwiej. Można ten proces przyśpieszyć, ułatwić i faktycznie samemu sobie pomóc. Wystarczy pamiętać jak działa nasz mózg i komórki nerwowe, aby w notatkach z lekcji skopiować ten sposób. Pozwolić swojemu mózgowi działać jak należy. Kreatywne notatki z lekcji Halloween jako sposób na naukę, to może być remedium. Warto spróbować przy nauce języka obcego i nie tylko!
Stymulowanie obu półkul mózgu przynosi lepsze efekty w nauce
Na początek musimy przyjąć jedno bardzo ważne założenie. Jest wiele badań i książek naukowych na ten temat, że stymulowanie obu półkul mózgu przynosi lepsze efekty w nauce. Lewa półkula jest odpowiedzialna między innymi za rozumienie słów i logiczne myślenie (korzystamy z niej, gdy czytamy tekst z podręcznika), a prawa półkula odpowiada za kreatywność i wyobraźnię. Wystarczy zatem znaleźć odpowiedź na pytanie: jak stworzyć notatkę z lekcji, aby stymulowała obie półkule mózgu? Jeśli taką stworzymy, to szybciej i łatwiej przeniesiemy informacje z pamięci krótkotrwałej do pamięci długotrwałej. Innymi słowy – jak zrobić notatkę z lekcji, która pomoże nam w nauce?
W psychologii poznawczej opisano tzw. drawing effect – efekt rysowania. Badania pokazują, że osoby, które rysują nowe pojęcia zamiast tylko je przepisywać, zapamiętują je wyraźnie lepiej (Wammes, Meade & Fernandes, 2016). Rysowanie uruchamia kilka procesów jednocześnie: kodowanie werbalne (słowo), wizualne (obraz), motoryczne (ruch ręki) oraz decyzyjne (co i jak narysować). Im więcej „ścieżek” prowadzi do informacji, tym łatwiej ją później odzyskać z pamięci.
Notatka z lekcji w formie mapy myśli
Tony Buzan, guru teorii na temat wykorzystywania naszego mózgu w dowolny sposób, daje nam jedno rozwiązanie. Jest to notatka w formie mapy myśli. Jego zdaniem mózg potrzebuje narzędzia wspomagającego twórcze myślenie i odzwierciedlający jego naturalny sposób funkcjonowania. Sporządzanie linearnych notatek i list jest najgorszym sposobem stymulowania mózgu. Mapa myśli natomiast jest narzędziem, które stwarza duże pole do kreatywności, tworzenia połączeń pomiędzy myślami, obrazowania ich i kojarzenia. Dzięki takiemu narzędziu wszystkie tkwiące w mózgu obrazy stają się natychmiast dostępne, obie półkule dobrze i synergicznie współpracują. W efekcie jesteśmy w stanie utrwalić swoje skojarzenie i myśli efektywnie.
Jak stworzyć notatkę z lekcji w formie mapy myśli?
Jest kilka ważnych elementów, które składają się na mapę myśli. Jedną z nich jest główny temat notatki. Zapisujemy go na środku kartki. Możemy to zrobić drukowanymi literami, aby mocnej wybrzmiało czego się chcemy nauczyć, w jakim obszarze się będziemy poruszać. Jeszcze lepiej jak do tego słowa dorysujemy obrazek – portret naszego słowa czy tematu. Momentalnie uruchamiamy moc swoje twórczej wyobraźni.
To nie jest tylko kwestia estetyki. Badania pokazują, że samodzielne rysowanie wzmacnia zapamiętywanie bardziej niż oglądanie gotowych ilustracji. Kluczowe jest to, że uczeń sam generuje obraz. Ten proces nazywa się kodowaniem generatywnym – mózg aktywnie przetwarza treść, zamiast biernie ją kopiować.
Następnie od tego rysunku promieniście rozchodzą się główne gałęzie myśli kojarzonych z zasadniczym obrazem. Warto zwrócić uwagę, że gałęzie nie są równymi liniami, lepiej kiedy są zakrzywione, ponieważ nasz mózg woli organiczne struktury i unika wszelkich sztywnych ustaleń. Mózg myśli promieniście. Taka wizualizacja obrazu z z promienistymi odnogami od centralnego rysunku przypomina strukturę komórek nerwowych. Przypadek? Nie, mapa ma na celu skopiowanie tego rozwiązania.
Tworzymy mapy myśli na lekcji Halloween
W szkole The Palms uczymy dzieci przygotowywania map myśli już w najmłodszych grupach. Na początek mapy mają promieniście rozchodzące się słówka związane z danym tematem zajęć. Starsze dzieci, które umieją pisać również dopisują wyrazy po angielsku. Uwaga! Nie piszemy polskich odpowiedników. Przecież obrazek mówi za siebie. Nie potrzebujemy pisać polskich wyrazów na angielskim.
W nauce języków obcych ma to dodatkowe znaczenie. Badania nad zapamiętywaniem słownictwa pokazują, że łączenie słowa z obrazem – bez tłumaczenia na język ojczysty – sprzyja tworzeniu bezpośrednich połączeń w pamięci. Dzięki temu dziecko szybciej reaguje po angielsku, zamiast najpierw tłumaczyć w głowie.
Jeśli tworzymy notatkę na tablicy interaktywnej, a uczniowie z uwagą przepisują ją do swoich notesów, to musimy zadbać o takie rzeczy jak notes w kropki, a nie w linie czy w kratkę. Każdy uczeń The Palms otrzymuje taki notes na początku roku szkolnego. Nie każdy od razu wie jak z niego korzystać, ale to również jest pewien proces nauki, który rozwija się przez cały rok szkolny.
Uczymy się rysować symbole
Może się wydawać, że tworzenie notatki na lekcji w formie mapy myśli zabiera dużo czasu z lekcji, ale tak nie jest. Przede wszystkim dzieci są przyzwyczajone do rysowania i dużo szybciej rysują, niż piszą. Właściwie dla nich tworzenie takiej kreatywnej notatki jest bardziej naturalne nić linearne notatki. Dopiero później zatracają te umiejętności, ponieważ tradycyjne nauczanie w szkole państwowej nie wspiera kreatywnego notowania.
My jednak bardzo wierzymy w kreatywne podejście do nauki. Jako lektorzy poświęcamy czas na przygotowanie prezentacji materiału i jego ćwiczenie na lekcji – tak samo wspieramy kreatywność dzieci w tworzeniu własnych notatek.
Co ważne, rysunki nie muszą być piękne ani szczegółowe. W badaniach wystarczał bardzo prosty szkic, wykonany w kilkanaście sekund. Liczy się proces, nie efekt artystyczny. Nawet schematyczny symbol uruchamia więcej połączeń w mózgu niż samo zapisanie słowa w liniowej formie.
Wspieranie procesu nauki na wielu płaszczyznach
Oczywiście notatka z lekcji to nie jest remedium na zapamiętanie treści. W The Palms mamy wiele utrwalających gier językowych, stosujemy Metodę Five Stars, wierzymy w technikę kolorowego drylowania – mamy swoje sprawdzone rytuały. Jeśli do tego dołożymy kreatywne notowanie, to możemy być pewni, że efekty nauki pojawią się bardzo szybko. Po przygotowaniu swojej notatki, każdy uczeń może dodatkowo wypowiedzieć kilka zdań na temat swojej mapy ze słówkami. Nawet jeśli będą do najprostsze zdania, to jednak zaangażowaniu obu półkul ma miejsce tu i teraz.
Połączenie rysowania i mówienia dodatkowo wzmacnia efekt. Uczeń nie tylko widzi słowo, ale używa go w zdaniu. Taka aktywna produkcja językowa działa jak test dla pamięci – a wiemy z badań, że przypominanie informacji jest jednym z najskuteczniejszych sposobów jej utrwalania.
Kreatywne notatki z lekcji Halloween
Ostatnie zajęcia w październiku są zazwyczaj tematycznymi lekcjami o Halloween. Jest to dla nas okazja do wprowadzenia nietypowego słownictwa, które rzadko pojawia się w podręcznikach. Zachęcamy do udziału w zajęciach i połączenia nauki angielskiego z zabawą kulturową.
Polecamy również dodatkowy artykuł w nawiązaniu do kreatywności:
BIbliografia: Wammes, J. D., Meade, M. E., & Fernandes, M. A. (2016). The drawing effect: Evidence for reliable and robust memory benefits. Quarterly Journal of Experimental Psychology.
